Home | Onderwerpen | Thema's
Of ga naar Docentinformatie VO/MBO
Leren omgaan met online informatie is cruciaal in deze tijd. Wat krijg je op je telefoon, je tablet of je laptop zo opeens onder ogen? Is het grappig? Belangrijk? Kan je het gebruiken om van te leren?
A. Doe een klein onderzoekje, liefst samen met je klas of met een collega.
Bekijk deze drie verschillende pagina's. Zet voor je bezoek je ad-blocker even uit en accepteer alle cookies (maar wis na het onderzoek je cookies!)
Stel jezelf de volgende vragen
Voorlopige conclusie: welke van deze websites zou je als betrouwbare en vertrouwde bron voor school willen bestempelen?
B. Uitbreiding van dit onderzoekje
<aside> 👉
Om een kritische omgang met bronnen te stimuleren bij je leerlingen, zou je bij elke website of video die je laat zien het beste kunnen vertellen wie het maakt en met welk doel.
Ook voor sociale media zoals YouTube, Insta of TikTok gaat dit op. Al in het onderzoek van de verschillende kanalen daar wel vaak meer werk (bezoek de websites).
Algemene regel: wanneer een kanaal of website geen of te weinig informatie over zichzelf geeft > niet gebruiken als informatiebron! Zie ook de ‘Ultrakorte samenvatting van het 100 Queries onderzoek’ https://slimzoeken.nu/over/onderzoek/
</aside>
Werkblad
Werkblad als pdf en als excel-file (om zelf te aan te passen voor gebruik in de klas)
Het is een wijdverbreide mythe dat alles op internet te vinden is met één druk op de knop. Internet is geen bibliotheek of encyclopedie en zeker geen kinder-encyclopedie (we zeggen het nog maar even). Internet is in de eerste plaats verworden tot een gigantische koopgoot, waarin gelukkig nog wel wat goudklompjes meegesleurd worden. Maar het is een hele kunst die goudklompjes uit de modder te zeven.
Het is voor een leerling vrijwel onmogelijk tegelijk te letten op betrouwbaarheid, volledigheid, doel van een website, leesbaarheid en relevantie. Nog los van de enorme afleiding die je moet weerstaan bij internetgebruik. Bovendien vraagt het formuleren van een gerichte zoekopdracht of prompt de nodige ervaring.
Verkeerde informatie leidt tot verwarring. Iets afleren kan moeilijker zijn dan iets aanleren. Zo zijn er onjuiste mythes over het afstammen van de mens van de apen (nee, we hebben wel gemeenschappelijke voorouders) of het kiezen van achternamen in de tijd van Napoleon (achternamen bestonden al, de vernieuwing was de systematische registratie).
Schimmels zijn ook geen ‘kleine plantjes’ – als versimpeling zou dat een nare misvatting zijn; schimmels zijn een andere levensvorm.
Deze voorbeelden noemen we misconcepties, verkeerde ideeën die moeilijk te [corrigeren](https://www.researchgate.net/publication/305344683_Effects_of_Prior_Knowledge_on_Memory_Implications_for_Education#:~:text=But prior,affects memory.) zijn. Ook verkeerde beeldspraak kan leiden tot jarenlange misverstanden: watermoleculen voorstellen als ‘watermannetjes’ die tegen een drijvend voorwerp aanduwen, om de wet van Archimedes uit te leggen, is misleidend. Het roept meer vragen op dan het beantwoordt: zwemmen ze dan in het water? Kunnen ze ook een andere kant opduwen?
Onderwijs hoort gebaseerd te zijn op gedegen informatie, juist ook in het basisonderwijs. De eerste keer dat je ergens over leert is vaak cruciaal. Het vormt de basis voor begrip. Verkeerde voorkennis (bijvoorbeeld van onbetrouwbare websites) kan nieuwe informatie blokkeren of vervormen.
<aside> 📌
Voor de basisschool is er start.slimzoeken.nu, met zo’n 500 vertrouwde bronnen. Het merendeel van deze sites is speciaal gemaakt voor kinderen en jongeren.
</aside>
Wikipedia staat bij online zoeken naar schoolonderwerpen erg vaak bovenaan in de resultatenlijst, zo blijkt uit ons onderzoek. Je kan dus ook goed starten bij Wikipedia voor een eerste indruk. Wikipedia heeft bovendien een goede app. Zet die gewoon op je telefoon.
<aside>
In tegenstelling tot wat je nog regelmatig in het onderwijs hoort, is de sociale encyclopedie Wikipedia best een prima bron om als naslag te gebruiken. Mensen die zeggen dat iedereen het zomaar kan veranderen roepen maar wat. Op de meeste veranderingen aan Wikipedia-pagina’s wordt meteen gereageerd; de Wikipedianen en de automatische bots van Wikipedia doen uitstekend werk om de kwaliteit hoog te houden.
</aside>
Wikipedia is in academisch onderzoek inderdaad niet toegestaan als primaire bron en er staan ook inderdaad wel eens fouten in (of eerder: niet alles is 100% up-to-date of volledig). Maar als naslagwerk wordt bijvoorbeeld de Engelstalige versie ook in de universitaire wereld gebruikt vanwege de kwaliteit. De foutmarge kwam in een klein onderzoek (over farmaceutische lemma’s) zelfs lager uit dan de Encyclopedia Brittanica, terwijl de omvang vele malen groter is.
Daarnaast is zomaar googelen geweldige tijdverspilling voor een kind, terwijl beginnen bij Wikipedia ondanks het relatief hoge leesniveau vaak een goed opstapje geeft. Zeker wat betreft het vinden van nieuwe zoekwoorden. Bovendien is Wikipedia not-for-profit.
<aside>
Overigens, Wikikids is niet de kinderversie van Wikipedia; het staat juist wel vol fouten. Zie deze WikiKids Review en https://basis.slimzoeken.nu/onderwerpen/en-wikikids.html
</aside>
Lees ook: Wat is de waarde van Wikipedia?
| 4
<aside> 🔰
Geef les in kennis van het web en bespreek de inzet van online zoekhulpmiddelen.
</aside>
<aside> 👉
Verschillende elementen waar Slim Zoeken invulling aan geeft, staan glashelder op een rij in deze mooie UVA Kennisclip over digitaal lezen.
| 4
</aside>